Wymiana koła w samochodzie to jedna z podstawowych umiejętności,
którą powinien posiadać każdy kierowca, a mimo to wiele osób podchodzi do tego zadania niepewnie.
Często pojawia się obawa przed zrobieniem czegoś nie tak: czy podnośnik się nie wyślizgnie, czy opona nie będzie źle dokręcona i w konsekwencji odpadnie w czasie jazdy?
Warto jednak pamiętać, że stosując się do sprawdzonych wskazówek oraz unikając najczęstszych błędów, można wymienić koło szybko i bez stresu.
Poniższy poradnik zawiera nie tylko krok po kroku instrukcję poprawnej wymiany, lecz także opis potencjalnych konsekwencji zaniechania wymiany oraz krótką listę pułapek, w jakie najczęściej wpadają początkujący.
Jednocześnie należy podkreślić, że wbrew pozorom wymiana koła w warunkach drogowych nie jest czynnością wyłącznie dla doświadczonych mechaników. Zwykle wystarczy zaopatrzyć się w podstawowe wyposażenie (podnośnik, klucz do kół, trójkąt ostrzegawczy, opcjonalnie kliny lub inny stabilizujący przedmiot oraz oczywiście sprawne koło zapasowe) i postępować według prostych zaleceń.
Dla większej pewności można wcześniej przećwiczyć całą procedurę na spokojnie, np. na własnym podjeździe. W razie problemów zachowasz spokój na rzeczywistej trasie.
NAJCZĘŚCIEJ POPEŁNIANE BŁĘDY I CZEGO UNIKAĆ
- Wybór niebezpiecznego miejsca postoju
Najpowszechniejszy błąd związany jest z zatrzymaniem się w miejscu, gdzie wymiana koła może zagrażać zarówno wymieniającemu, jak i pozostałym uczestnikom ruchu.
Często kierowcy zatrzymują się na skraju wąskiego pobocza, w zakręcie lub na przejściu dla pieszych. Jeśli tylko istnieje taka możliwość, zawsze warto zjechać w bezpieczniejszy rejon – np. na parking, równy fragment drogi poza zakrętem czy pobliże stacji benzynowej. - Brak zabezpieczenia pojazdu przed stoczeniem się
Kierowca czasem zapomina o zaciągnięciu hamulca ręcznego i wrzuceniu biegu (lub pozycji „P” w automacie).
Dodatkowe zabezpieczenia w postaci klinów, kamieni czy kawałka drewna również bywają ignorowane, co może prowadzić do niewielkich, lecz niebezpiecznych przemieszczeń auta.
W skrajnych przypadkach samochód może zsunąć się z lewarka i spowodować poważne obrażenia osobie dokonującej wymiany. - Niewłaściwe użycie podnośnika (lewaka)
Z pozoru banalna czynność – a jednak często popełnia się tu błędy.
Do najczęstszych należy złe ustawienie podnośnika:
- nie wzmocniony fragment progów,
- zbyt miękkie podłoże (np. trawa, piach)
- mocowanie lewarka w przypadkowym miejscu podwozia.
Wszystko to może prowadzić do przechylenia auta lub uszkodzenia elementów nośnych.
W instrukcjach producenta samochodu zwykle zaznaczone są specjalne punkty podparcia – warto je znać zawczasu. - Zbyt mocne lub za słabe dokręcenie śrub
Przykręcanie śrub koła wyłącznie „na oko” to nawyk wielu kierowców. Z jednej strony panuje obawa, że koło się obluzuje, z drugiej zaś – przy dokręcaniu z użyciem całej siły mogło dojść do uszkodzenia gwintów albo obręczy. Dlatego dobrze jest dokręcać śruby krzyżowo i wstępnie lekko, a tuż po opuszczeniu auta dopełnić tej czynności w równomierny sposób. -
Zapominanie o docelowym sprawdzeniu ciśnienia w zapasowym kole
Często tzw. dojazdówka lub pełnowymiarowe koło zapasowe po prostu leży w bagażniku miesiącami, a kierowca nie kontroluje jego stanu. Kiedy w końcu jest potrzebne, okazuje się, że zapas ma za małe ciśnienie lub jest uszkodzony. Warto raz na jakiś czas (najlepiej co kilka tygodni) sprawdzać, czy ciśnienie w rezerwowym kole pozostaje prawidłowe. -
Zapominanie o ponownym dokręceniu
Nawet jeśli wszystkie śruby zostały dokręcone „na postoju”, specjaliści zalecają ponowną kontrolę po przejechaniu kilkudziesięciu kilometrów. Koło może się nieco ułożyć, a śruby poluzować. Zasada ta dotyczy zwłaszcza wymian wykonywanych w warunkach polowych (na poboczu, w ciemnościach czy w pośpiechu).
- Wymiana koła na niewłaściwe
Dziwnie brzmi? Zdarza się, gdy kierowca w panice zakłada zapas o nieodpowiednim rozmiarze albo odwrotnie – niewłaściwą oponę w miejsce letniej/zimowej. Mimo że krótkotrwale da się przejechać, to jednak w dalszej perspektywie zniszczymy felgę, a sam samochód będzie się prowadził niebezpiecznie niestabilnie.
KIEDY TRZEBA KOŁO WYMIENIĆ I KONSEKWENCJE ZANIEDBANIA
Zwykle koło należy wymienić, gdy:
• doszło do przebicia opony i nie ma możliwości szybkiej naprawy (np. wulkanizacji na trasie),
• bieżnik stał się tak płytki, że dalsza jazda jest niebezpieczna – lub wręcz niezgodna z prawem,
• opona jest uszkodzona na boku (przegryzienie, wypukłości, bąbel),
• zmienia się sezon i opony letnie powinny ustąpić miejsca zimowym, bądź odwrotnie,
• koło zapasowe z jakichś względów wytrzymałościowych powinno zająć miejsce mocno zużytej lub poważnie uszkodzonej opony, a przynajmniej tymczasowo umożliwić dalszą jazdę do najbliższego warsztatu.
Konsekwencje zaniedbania wymiany koła (np. gdy bieżnik znajduje się już poniżej dopuszczalnego poziomu 1,6 mm lub opona jest widocznie uszkodzona) są wielorakie.
Po pierwsze – zdecydowanie spada przyczepność, co w złych warunkach pogodowych może prowadzić do poślizgów i kolizji.
Po drugie – jazda z uszkodzoną oponą może skutkować rozerwaniem się opony przy dużej prędkości, co stanowi olbrzymie zagrożenie dla bezpieczeństwa.
Po trzecie – uszkodzona opona może szybko zniszczyć felgę, a ta z kolei negatywnie wpłynie na cały układ zawieszenia i hamulcowy.
Ignorowanie sygnałów zużycia czy uszkodzeń rzadko kończy się inaczej niż kosztowną naprawą lub ryzykowną sytuacją drogową.
KROK PO KROKU – JAK WYMIENIĆ KOŁO BEZ STRESU
- Zatrzymaj się w bezpiecznym miejscu
Upewnij się, że pobocze jest na tyle szerokie, aby można było swobodnie stanąć obok auta, i że nie zagrażasz innym pojazdom.
Włącz światła awaryjne, ustaw trójkąt ostrzegawczy w przepisowej odległości (w terenie zabudowanym – tuż za pojazdem, poza miastem – 30-50 m, na autostradzie – nawet 100 m). - Zabezpiecz samochód
Zaciągnij hamulec ręczny i wrzuć pierwszy bieg (lub pozycję „P” w automatycznej skrzyni biegów), aby auto nie mogło się stoczyć. Jeżeli masz kliny, kamienie czy inne przedmioty stabilizujące, podłóż je pod koła. - Przygotuj koło zapasowe i narzędzia
Zazwyczaj w bagażniku lub pod podłogą bagażnika znajduje się koło zapasowe i podstawowy zestaw (podnośnik, klucz).
Upewnij się, że masz wszystkie niezbędne elementy pod ręką. - Poluzuj śruby
Zanim uniesiesz auto w górę, poluzuj śruby w kole z przebitą oponą.
Rób to kluczem w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara.
Nie odkręcaj ich całkowicie – chcemy jedynie zmniejszyć siłę potrzebną po uniesieniu auta. - Ustaw podnośnik we właściwym punkcie
Producent auta zazwyczaj wskazuje wzmocnione punkty na progach (lub ramie), gdzie można bezpiecznie oprzeć podnośnik. Upewnij się, że powierzchnia pod lewarkiem jest stabilna (jeśli nie, użyj deski lub metalowej płyty, aby wzmocnić podłoże). - Unieś auto
Powoli kręć korbą podnośnika (lub w inny sposób aktywuj lewarek), aż opona oderwie się od ziemi. Pamiętaj, by nikogo nie dopuścić pod auto w trakcie tej czynności. - Odkręć śruby i zdejmij koło
Teraz możesz całkowicie odkręcić śruby i ostrożnie zdjąć koło. Jeśli koło “przykleiło się” do piasty (co się czasem zdarza z powodu korozji lub brudu), delikatnie stuknij w oponę lub użyj gumowego młotka. - Załóż nowe (zapasowe) koło
Nałóż koło na śruby w taki sposób, aby otwory montażowe dobrze się pokrywały. Wkręć śruby palcami, tyle ile się da, aby uniknąć przekrzywienia koła.
Następnie użyj klucza, żeby lekko je dokręcić, wykonywać ruchy naprzemiennie (śruba po przekątnej). - Opuść auto i dokręć śruby finalnie
Ostrożnie opuść samochód na ziemię, a następnie dokręć śruby (ponownie w krzyżowy sposób). Nie używaj przy tym przesadnej siły, ale też nie zostawiaj śrub niedokręconych. - Sprawdź ciśnienie w nowym kole
Jeżeli wymieniane koło mogło długo leżeć w bagażniku, konieczne będzie sprawdzenie ciśnienia, najlepiej przy najbliższej wizycie na stacji benzynowej. - Schowaj narzędzia i zużyte koło
Teraz wystarczy zabezpieczyć wymontowane uszkodzone koło w bagażniku i pozostałe narzędzia, a także sprzątnąć trójkąt ostrzegawczy. - Uważna jazda – kontrola po kilku kilometrach
Po zmianie koła, zwłaszcza wykonywanej w warunkach polowych, wskazane jest przejechanie kilku kilometrów i kolejne sprawdzenie, czy śruby są dobrze dokręcone.
Na koniec historyjka:
Pewnego razu młodzieniec podróżował po krętych drogach, wiodących przez góry i doliny.
Choć droga była pełna zakrętów, a opony jego wozu nie pierwszej świeżości, nie przejmował się tym i jechał dalej. Nagle, na stromej części trasy, koło zaczęło słabnąć i w końcu pękło.
Zmartwiony młodzieniec zatrzymał się w pobliżu starego drzewa.
Zatrzymał przejeżdżającego mędrca, pytając, czy zna kogoś, kto naprawi wóz.
Mędrzec uśmiechnął się tylko: „Masz narzędzia, masz zapas – a więc możesz wymienić koło samodzielnie”.
Młodzieniec się przeraził: „Nigdy tego nie robiłem! Przecież mogę coś zepsuć, wóz spadnie z podnośnika!”.
Mędrzec przymknął oczy: „Czy siewca pyta ziarna, jak ma kiełkować? Czy ptak zastanawia się, jak unieść się w powietrze? Wymiana koła jest naturalna – tak jak pory roku. Spróbuj raz, a przełamiesz obawę na zawsze”.
Młodzieniec zastosował się do rady – poluzował śruby, użył podnośnika i założył nowe koło.
Choć ręce mu drżały, postępował cierpliwie.
Kiedy w końcu skończył, mędrzec rzekł: „Nie uciekaj przed tym, co trudne, bo wtedy trudne już zawsze będzie cię ścigać. Stań i zmierz się z wyzwaniem – a okaże się, że wcale nie jest tak mozolne, jak myślałeś”.
